W tym artykule wyjaśniamy, co oznaczają poszczególne kategorie skali Bethesda, ile zwykle trzeba czekać na wynik i na co zwrócić uwagę, czytając opis biopsji.
Spis treści:
- Czym jest skala Bethesda?
- Sześć kategorii Bethesda – co oznaczają?
- Wynik biopsji tarczycy – kategoria 1 (niediagnostyczny)
- Wyniki biopsji tarczycy – kategoria 2 (zmiana łagodna)
- Wynik biopsji tarczycy – kategoria 3 (atypia o nieokreślonym znaczeniu (AUS/FLUS))
- Wynik biopsji tarczycy – kategoria 4 (podejrzenie nowotworu pęcherzykowego)
- Wynik biopsji tarczycy – kategoria 5 (podejrzenie zmiany złośliwej)
- Wynik biopsji tarczycy – kategoria 6 (zmiana złośliwa)
- Ile czeka się na wynik biopsji tarczycy?
- Co zrobić po otrzymaniu wyniku?
- Podsumowanie
Czym jest skala Bethesda?
Skala Bethesda (The Bethesda System for Reporting Thyroid Cytopathology) to międzynarodowy, standaryzowany system opisu wyników cytologicznych biopsji tarczycy. Został wprowadzony po to, by lekarze na całym świecie – niezależnie od kraju czy laboratorium – posługiwali się tym samym językiem przy opisywaniu zmian w tym obrębie.
Klasyfikacja Bethesda dzieli wyniki na sześć kategorii, ponumerowanych od 1 do 6. Każda z nich niesie ze sobą inne prawdopodobieństwo, że zmiana ma charakter złośliwy, a co za tym idzie – wskazuje inny sposób dalszego postępowania: od zwykłej obserwacji, przez powtórzenie biopsji czy diagnostykę molekularną, aż po skierowanie na leczenie operacyjne.
Sześć kategorii Bethesda – co oznaczają?
Wynik biopsji tarczycy – kategoria 1 (niediagnostyczny)
Kategoria 1 oznacza, że materiał pobrany podczas biopsji był niewystarczający do postawienia jednoznacznej oceny cytologicznej – np. komórek było zbyt mało lub próbka była zanieczyszczona krwią. To sygnał, że badanie trzeba powtórzyć, najczęściej po pewnym czasie, czasem z modyfikacją techniki pobrania materiału.
Wyniki biopsji tarczycy – kategoria 2 (zmiana łagodna)
To najczęściej spotykany wynik biopsji tarczycy i jednocześnie ten, który budzi najmniej niepokoju. Zmiana łagodna tarczycy z kategorii 2 oznacza brak cech sugerujących nowotwór złośliwy.
Kategoria 2 wg Bethesda obejmuje między innymi:
- guzek hiperplastyczny tarczycy (rozrostowy, niezłośliwy),
- zmiany koloidowe,
- zmiany typowe dla przewlekłego limfocytarnego zapalenia tarczycy (choroby Hashimoto).
Wówczas typowym postępowaniem jest kontrolne USG po określonym czasie. Łagodne guzki tarczycy również wymagają regularnej kontroli endokrynologicznej, ponieważ ich obraz może ulegać zmianie.
Wynik biopsji tarczycy – kategoria 3 (atypia o nieokreślonym znaczeniu (AUS/FLUS))
To kategoria pośrednia – w materiale obecne są komórki o nietypowym, ale niejednoznacznym obrazie. Nie da się na tej podstawie jednoznacznie stwierdzić, czy zmiana jest łagodna, czy wymaga dalszej czujności. Najczęściej zaleca się powtórzenie biopsji po pewnym czasie lub – w wybranych przypadkach – dodatkową diagnostykę molekularną, która pomaga doprecyzować ryzyko.
Wynik biopsji tarczycy – kategoria 4 (podejrzenie nowotworu pęcherzykowego)
Ten wynik wskazuje na obecność komórek, które mogą odpowiadać nowotworowi pęcherzykowemu tarczycy. Ważne: sama kategoria 4 nie jest równoznaczna z rozpoznaniem raka – w tej grupie zdecydowana część zmian po ostatecznej ocenie histopatologicznej okazuje się łagodna. Niemniej ze względu na podwyższone ryzyko, w tej kategorii zwykle konieczna jest konsultacja chirurgiczna oraz decyzja o dalszym postępowaniu.
Wynik biopsji tarczycy – kategoria 5 (podejrzenie zmiany złośliwej)
Oznacza to, że obraz cytologiczny silnie sugeruje zmianę złośliwą, choć nie daje jeszcze stuprocentowej pewności. W tej kategorii najczęściej rekomenduje się leczenie operacyjne, a ostateczne rozpoznanie ustala się na podstawie badania histopatologicznego usuniętego fragmentu tarczycy.
Wynik biopsji tarczycy – kategoria 6 (zmiana złośliwa)
Dla pełnego obrazu klasyfikacji warto wspomnieć również o kategorii 6, która oznacza jednoznaczne cechy zmiany złośliwej w materiale cytologicznym. To kategoria wiążąca się z najwyższym prawdopodobieństwem nowotworu i zwykle bezpośrednio kwalifikująca do leczenia operacyjnego.
Ile czeka się na wynik biopsji tarczycy?
To, ile czeka się na wyniki biopsji tarczycy, zależy głównie od pracowni cytologicznej, do której trafia materiał – z reguły jest to okres od kilku do kilkunastu dni roboczych. Najlepiej dopytać o to bezpośrednio w placówce, w której wykonano badanie – czas może się różnić w zależności od obciążenia laboratorium i procedur wewnętrznych.
Co zrobić po otrzymaniu wyniku?
Niezależnie od tego, jaka kategoria ze skali Bethesda pojawi się w opisie, wynik zawsze powinien zostać omówiony z lekarzem prowadzącym. Interpretacja cytologii nigdy nie odbywa się w oderwaniu od innych danych: liczy się obraz USG, wielkość i cechy zmiany, wywiad rodzinny czy dotychczasowy przebieg choroby tarczycy.
Podsumowanie
Skala Bethesda porządkuje wyniki biopsji tarczycy w sześciu kategoriach – od wyniku niediagnostycznego (1), przez zmianę łagodną (2), atypię o nieokreślonym znaczeniu (3), podejrzenie nowotworu pęcherzykowego (4) i podejrzenie złośliwości (5), aż po jednoznaczną zmianę złośliwą (6). Każda z tych kategorii wiąże się z innym zalecanym postępowaniem – od obserwacji po leczenie operacyjne.
Jeśli masz zaplanowaną biopsję tarczycy lub czekasz na jej wynik i chcesz omówić go z lekarzem endokrynologiem, zapraszamy do kontaktu z naszą kliniką – umówimy konsultację i pomożemy zaplanować dalsze kroki.
CHCESZ DOWIEDZIEĆ SIĘ WIĘCEJ?
ZADZWOŃ
Masz cerę wrażliwą i zastanawiasz się, który zabieg będzie dla Ciebie odpowiedni? Zachęcamy do kontaktu – pomożemy dobrać terapię do potrzeb Twojej skóry.
